Ana Sayfa / Sizin Sorduklarınız / Fazla Mesai Nasıl Hesaplanır?
Fazla Mesai Nasıl Hesaplanır?
Fazla Mesai Nasıl Hesaplanır?

Fazla Mesai Nasıl Hesaplanır?

Bir işyerinde haftalık çalışma süresini aşan çalışmalar fazla mesai anlamına gelmektedir. Normal mesaisi için bir ücret alan işçi, fazla mesaisi için de ayrıca bir ücret alacaktır. Sınırları 4857 sayılı İş Kanunu ile belirlenen Fazla Mesai Nasıl Hesaplanır? bu yazımızın konusu olacak.

Fazla Mesai Kavramı

Mesai, Arapça kökenli bir kelime olup çalışma anlamına gelmektedir. Fazla mesainin kanunen karşılığı olan terim “fazla çalışma” dır. Çalışma hayatında, zaman zaman fazla çalışma yerine fazla mesai, fazla sürelerle çalışma yerine fazla sürelerle mesai kavramının kullanıldığına rastlarız.

İş Kanunu’nda Fazla Mesai

Fazla Mesai ya da Fazla Çalışma 4857 sayılı İş Kanunu’nun 41. maddesinde düzenlenmiştir. Ayrıca kanunda zorunluluk durumları ile ilgili düzenlemeleri içeren 42. Ve 43. maddeler yer almaktadır.

Fazla çalışmanın detaylarını içeren bir yönetmelik de yayınlanmıştır. Bu yönetmelik 06.04.2004 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan “İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma Ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği” dir.

İşçi ve işveren iş sözleşmesini başlatırken bir ücrette karar kılarlar. Kişinin normal çalışmasının karşılığı olacak olan bu ücret, İş Kanunu’nda belirtilmiş olan haftalık maksimum çalışma süresine kadar olan çalışmaların karşılığıdır.

İş Kanunu’na göre bir işyerinde haftalık çalışma süresi, en fazla 45 saat olarak belirlenebilir. Dolayısıyla “asıl ücret” ya da “çıplak ücret” dediğimiz sadece çalışma karşılığı alınan ücret, en fazla 45 saatlik çalışmayı kapsamaktadır. 45 saati aşan çalışmalar, “fazla çalışma” olmaktadır. Bu fazladan çalışma için de, işçiye ayrıca bir ücret hesaplanıp ödenir.

Kanunda yer alan bir diğer terim “fazla sürelerle çalışma” ise, işyerinde belirlenmiş haftalık çalışma süresi kanuni sınırın altında olması durumunda kanuni sınıra kadar yapılan çalışmaları ifade etmektedir. Örneğin yasal olarak maksimum çalışma süresi 45 saatken, A şirketinde çalışma süresi haftalık 40 saat belirlenmişse, haftalık 45 saate kadar yapılmış fazladan çalışmalar “fazla sürelerle çalışma” olarak adlandırılacaktır. Eğer fazladan çalışma ilgili hafta için 45 saati de aşmışsa, 45 saati aşan kısım “fazla çalışma” olarak adlandırılacaktır.

Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Ücretinin Hesaplanması

Fazla çalışma, yani haftalık 45 saati aşan çalışmalarda, çalışılan her fazladan saat için ücret %50 zamlı ödenmelidir.

Örneğin bir hafta 50 saat çalışmış olan işçinin fazla çalışma ücretini hesaplamak için önce kişinin saatlik ücretini bilmemiz gerekir. Kişinin aylık asgari ücretle çalıştığını varsayalım. Asgari ücret 2018 yılında 2.029,50 TL. Kişinin bir aylık kazancı olan asgari ücretin saatlik tutarını bulmak için 1 aylık çalışmanın saatlik değerini ifade eden 225 saate bölmemiz gerekir.

Saatlik Ücret = 2.029,50 / 225 = 9,02 TL

Fazla Çalışma için ücretin %50 zamlı halini bulmamız gerekir. Bunun içinde 1,5 ile çarpıyoruz.

%50 Zamlı Ücret = 9,02 *1,5=13,53 TL

Fazla Çalışma Ücretini bulmak için 45 saatin üzerinde kalan saatleri %50 zamlı hesaplıyoruz.

50 – 45 = 5 saat

5 saat * 13,53 TL=67,65 TL fazla çalışma ücreti ödenecektir.

Fazla Sürelerle Çalışma, yani haftalık 45 saatin altında kalan fazladan çalışmalarda ücret %25 zamlı hesaplanmalıdır.

Örneğin, haftada 40 saat çalışılan bir işyerinde bir hafta 43 saat çalışmış olan 3.000 TL ücretli işçinin fazla sürelerle çalışma ücretini hesaplamak için önce kişinin saatlik ücretini bulup %25 zamlı hesaplayarak fazladan çalıştığı süre ile çarparız.

Burada saatlik ücret bulunurken, haftalık 45 saat çalışan kişilerde olduğu gibi 225 saate değil daha farklı bir saate bölmek gerekir. İşçi, iş sözleşmesi yapılırken ücretini, haftalık 40 saat çalışma karşılığında anlaşmış. İş Kanunu’na göre kişi 6 iş günü çalışarak hafta tatilini hak eder. Haftada 5 gün de çalışsa 6 gün çalışmış gibi saatlik ücreti hesaplanır.

Buradan hareketle, haftalık çalışma süresinden kişinin saatlik ücretini buluruz. Kişinin bir aylık kazancının saatlik tutarını bulmak için 1 aylık çalışmanın saatlik değerini ifade eden saate bölmemiz gerekir.

Günlük Çalışma Saati = Haftalık Çalışma 40 saat / 6 gün = 6,667 Saat

1 Aylık Çalışma Saati = 6,667 * 30 gün = 200 Saat

Saatlik Ücret = 3.000 / 200 = 15 TL

Fazla Süreli Çalışma için ücretin % 25 zamlı halini bulmamız gerekir. Bunun içinde 1,25 ile çarpıyoruz.

%25 Zamlı Ücret = 15 *1,25 = 18,75 TL

Fazla Süreli Çalışma Ücretini bulmak için 40 saati aşan ama 45 saatin altında kalan saatleri %25 zamlı hesaplıyoruz.

43 – 40 = 3 saat

3 saat * 18,75 TL=56,25 TL

Fazla Çalışması Yasak Olan Kişiler

Öncelikli olarak fazla mesai yapmak istemeyen, bunun için iş sözleşmesinde ya da dilekçesinde onay vermemiş işçilere fazla mesai yaptırılamaz. Fazla çalışma yapma konusunda işçinin onayının alınması zorunludur.

Yıl içinde yapılacak fazla çalışma saatle sınırlandırılmıştır. Bir yılda 270 saatten fazla, fazla mesai yapılamaz.

Ayrıca;

  • 18 yaşını doldurmamış işçiler
  • Gebe, yeni doğum yapmış ve çocuk emziren işçiler
  • Kısmi süreli çalışan işçiler
  • Sağlığının elvermediğini belgeleyen işçiler

onay vermiş olsalar fazla çalışma yapmaları yasaktır.

Hakkında Datassist Mevzuat Kulübü

Göz atın

fazla-mesai-onay

Fazla Çalışma Onayında Önemli Değişiklik

Fazla Çalışma sistemini düzenleyen yönetmeliğin 9. maddesine dair değişiklik, 25.08.2017 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe …

6 yorum

  1. Bayram resmi tatil pazar günleri mesai nasıl hesaplanır

  2. Merhaba hocam; Özel güvenlik görevlisi olarak bir şirkette 2x2x2 sisteminde yani 2 gündüz 2 gece 2 izin yarım saat yemek (30 dakika )şeklinde yaklaşık 6 yıldır çalışıyorum.Buna göre 1 ay 240 (30 u çekiyorsa) 1 ay 252 saat (31 i çekiyorsa)çalışıyorum aylık kaç saat fazla mesai yapmış oluyorum.Yardımcı olursanız sevinirim(lütfen haftalık 45 saat demeyin bu sistemde haftalık hesaplıyamıyoruz.)

  3. Merhaba 4 senedir iş yerinde bir nevi haftanın 3 günü ardı ardına 15 saat çalıştırılıyorum 3 günde 45 saat .ve mesailerim günlüğüm nekadar ise o ücret üzerinden veriliyor.kanuna göre 1.5 katı verilmiyor maaş bordromda ise net mesaim değil brüt olarak çok fazla yazıyor ve imza attırılıyorum.kanuni hakkarım nedir nasıl alabilirim.saygılar

  4. Itfaiyede 24 48 vardiyalı çalışmaktayız 3 yıl mesaimiz verilmedi kayyum atandı bir kaç ay 600 tl aldık sonra 322 tl düştü şimdide kesildi ayrıca meslek kodu kebapçı ustasi yazıldı ne yapmamız gerekiyor

  5. Haftada 45 saat çalışma ile 52 haftada 2340 saat çalışma yapılmış olur. 2340 saat / 12 ay = 195 saat ayda çalışılmış olur. Haftalık çalışma saati 45 iken günlük çalışma süresini 45/6=7.5 saat yapıyorsunuz da aylık hesaplarken neden 7.5 × 30=225 saat yapıyorsunuz. Pazar günleri de dinlenirken biz 7.5 saat mesai mi yapıyoruz. Bu haksızlık. Saatlik çalışma ücreti azaltılmış oluyor ve işçiye haksızlık yapılıyor. İşçinin işyerinde çalıştığı süre yıllık 7.5 saat × 6 gün ×52 hafta= 2340 saattir. Öteki türlü yıllık; 7.5 saat × 30gün × 52 hafta =2700 saat olmaktadır.

    Bu durum düzeltilmelidir.

  6. Düzeltme;

    Sondan ikinci cümle;

    ” Öteki türlü yıllık; 7.5 saat × 30gün × 12 ay =2700 saat olmaktadır. ”

    Olarak yazılması gerekiyordu.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir