Mazeret İzinleri
Mazeret İzinleri

Mazeret İzinleri

İş kanunu çerçevesinde işçiye, yaşanabilecek olağanüstü durumlar sebebiyle ya da işçinin özel hayatında oluşan durumlar nedeniyle yıllık izinden farklı olarak kullandırılan ücretli izinler “Mazeret İzni” olarak tanımlanır. Bu izinlerin bir kısmı 4857 sayılı İş Kanunu tarafından işçilere verilmiş bir haktır. Bu nedenle işverenin inisiyatifine bırakılmadan mazeretin gerçekleşmesi durumunda işçi bu izin hakkından yararlanır. İş Kanunu dışındaki mazeret izinleri ise, iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesi ile belirlendiğinde işçinin hakkı haline gelir. Sözleşmede ya da Kanunda mazeret izni hakkı olarak tanımlanmamış durumlar için, iznin mazeret izni olarak verilmesi tamamen işverenin inisiyatifinde değerlendirilir.

İş Hukuku çerçevesinde, işçiye verilen yasal bir hak olan mazeret izni diğer idari izinlerden farklı olarak tanımlanır. İdari izinlerde işçinin izin kullanabilmesi işverenin inisiyatifi ve onayının bulunması gerekirken, kanunen verilmiş mazeret izinlerinde idari izinlerden farklı olarak işçinin yaşadığı olağandışı durum karşısında işverenin onayı olmaksızın 4857 sayılı iş kanununda belirlenen süreler çerçevesinde ücretsiz izin kullanabilme hakkı vardır.

Mazeret İzinleri Nelerdir?

Mazeret izinleri, 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi çalışanlar için Ek 2. Madde’de düzenlenmiştir.

İş Kanunu’na göre mazeret izinlerinin süresi, iznin gerekçesine göre farklılık gösterir. İş kanunu’nda belirtilen sebepler dışında işçinin mazeret izni kullanabilmesi için bu durumu iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmelerinde belirtmiş olması gerekmektedir.

İşçiye kanunda verilen mazeret izinleri:

  • EVLİLİK İZNİ:  Erkek ya da kadın işçinin evlilik için 3 gün izin hakkı vardır. Bu iznin kullanımı nikâhın gerçekleştiği tarihte olabileceği gibi, bu tarihte kullanılmayıp düğünün gerçekleştiği tarihte de kullanılabilir.
  • ÖLÜM İZNİ: İşçinin annesinin, babasının, kardeşinin, eşinin ya da çocuğunun ölümü durumunda 3 gün ücretli izin hakkı vardır. Kanunda amca, hala, dayı, dede, babaanne gibi akrabaların kaybında izin hakkı tanınmamıştır. Bu nedenle bu kişilerin ölümünde işverenin inisiyatifi dâhilinde izin kullanılabilir.
  • EVLAT EDİNME İZNİ: İşçinin evlat edinmesi durumunda 3 gün izin hakkı vardır. Bu izin hem erkek hem de kadın çalışan tarafından kullanılabilir. Kanunda doğum izinlerindeki bazı izinler evlat edinen kişilere de sağlanırken, 3 yaşından küçük çocuğun evlat edinmiş olma şartı konmuştur. Fakat bu 3 günlük mazeret izni yaş şartı olmaksızın evlat edinen tüm ebeveynlere verilir.
  • BABALIK İZNİ: Erkek işçinin eşinin doğum yapması durumunda 5 gün izin hakkı vardır. Doğum yapılan tarih itibariyle işçi bu izin hakkından yararlanabilir.
  • ÇOCUK İÇİN TEDAVİ İZNİ: Kanuna yakın geçmişte eklenmiş bir madde ile engelli ve ciddi hastalığı olan çocuklarının tedavisinde kullanmak üzere işçilere bir izin hakkı verilmiştir. En az %70 oranında engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisi için hastalık raporunu da işverene ibraz ederek yıl içinde 10 gün izin kullanabilirler. Bu izni çalışan eşlerden sadece biri kullanabilir. Yani iznin her iki ebeveyn de kullanacaksa toplamda 10 günü geçemeyeceğini söyleyebiliriz. İzin tedavi süreci için verildiğinde, toplu halde ya da parçalar halinde kullanılabilir. Bu izni kullanacak işçinin çocuğunun hastalık ya da engel raporu ile birlikte tedavi günü sağlık kuruluşundan alınacak o gün tedavinin gerçekleştiğini kanıtlayan bir belgenin de ekte işverene beyan edilmesi gerekir.

Mazeret İzinleri Nasıl Kullanılır?

Kanun tarafından verilen mazeret izinleri, iznin özelliği gereği olayın gerçekleştiği zaman itibariyle işçiye verilir. Bu izinlerin mazeretin gerçekleştiği dönemi içermeyen farklı tarihlerde kullanılmak istenmesi amacından uzaklaştıracaktır. Bu nedenle, bir babalık iznini doğumun gerçekleştiği zamanda, evlat edinme izninin çocuğun aileye verildiği zamanda kullanılması anlamlı olacaktır.

Bu izinlerin mazeretin gerçekleştiği dönemin dışında kullanılması, işverenin inisiyatifi doğrultusunda mümkün olabilir.

Mazeretin gerçekleştiği dönemin hafta tatiline denk gelmesi işçinin izin hakkını ortadan kaldırmaz. Hafta tatili, kanundaki bir başka kanundan doğan bir haktır, işçiye haftalık çalışma süresini tamamlamasının ardından dinlenmesi için verilen süredir. Mazeretin oluşması durumunda hafta tatillerini saymadan bu izin kullanılmalıdır.

Mazeret izinleri ücretli izinlerdir, bu sürelerde işçi çalışmış gibi kendisine ücret ödenir, sigorta açısından da prim gününden sayılır. Bu nedenle bu iznin kullanılması işçinin yıllık izin hak edişini olumsuz etkilemez, hafta tatili hak edişini ortadan kaldırmaz.

Hakkında Datassist Admin

Göz atın

2022 Çocuk-Aile Yardımları İstisna Tutarları

2022 Çocuk-Aile Yardımları İstisna Tutarları

Çalışanlara ek menfaat olarak verilen aile yardımı veya çocuk zammı için gelir vergisi istisna tutarları belirlendi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir