iskanunu.com 
Yaz aylarıyla birlikte çalışanların yıllık izin talepleri yoğunlaşırken, işverenlerin izin planlaması, sürelerin hesaplanması ve kayıtların tutulması konusunda mevzuata uygun hareket etmesi önem taşıyor.
Yıllık ücretli izin, çalışan açısından vazgeçilemeyen bir dinlenme hakkıdır. İşçinin izin kullanmak yerine çalışmaya devam etmesi ve izin ücretinin ayrıca ödenmesi, iş sözleşmesi devam ederken yıllık izin kullandırma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Yıllık İzin Süresi Nasıl Belirlenir?
Aynı işverene bağlı olarak deneme süresi dahil en az bir yıl çalışan işçi, yıllık ücretli izne hak kazanır. İzin süresi işyerindeki kıdeme göre;
- Bir yıldan beş yıla kadar olan çalışanlarda en az 14 gün,
- Beş yıldan fazla ve 15 yıldan az olan çalışanlarda en az 20 gün,
- 15 yıl ve daha fazla kıdemi olan çalışanlarda en az 26 gün
olarak uygulanır. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle bu sürelerin artırılması mümkündür.
18 yaş ve altındaki çalışanlar ile 50 yaş ve üzerindeki çalışanların yıllık izin süresi ise kıdemlerine bakılmaksızın 20 günden az olamaz.
Hafta Tatilleri İzin Süresinden Sayılır mı?
Yıllık izin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri yıllık izin süresinden sayılmaz. Bu günlerin izin süresine ayrıca eklenmesi gerekir.
Örneğin 14 gün yıllık izin kullanan ve bu süre içinde iki hafta tatili bulunan çalışanın fiilen işe dönme süresi 16 gün sonra olacaktır. Cumartesi günü çalışılmayan işletmelerde ise yıllık izin kullanıldığında izin süresinin hesabında cumartesi gününün dikkate alınıp alınmayacağı işyerinin uygulamasına göre değişkenlik gösterir.
Yıllık İzin Bölünebilir mi?
Yıllık izin, çalışan ve işverenin anlaşmasıyla bölümler halinde kullanılabilir. Ancak izin bölümlerinden en az birinin 10 günden az olmaması gerekir.
Bu nedenle çalışanın yıllık izninin tamamının ikişer veya üçer günlük parçalar halinde kullandırılması mevzuata uygun değildir. Ancak uygulamada personeller tarafından talep edilen ve yararına olan durumlarda esneklik gösterilebilir.
Çalışan İstediği Tarihte İzne Çıkabilir mi?
Çalışanın izin talebinde bulunması, istediği tarihte doğrudan izne çıkabileceği anlamına gelmez. İşveren, işin yürütülmesini, işyerindeki personel durumunu ve diğer çalışanların izin taleplerini dikkate alarak izin tarihini belirleyebilir.
Bununla birlikte yıllık izin hakkının sürekli ertelenmesi veya uzun yıllar kullandırılmaması doğru değildir. İşverenlerin biriken izinleri takip ederek yıllık izin planı oluşturması gerekir. Çalışanların yıl içinde kullandığı mazeret izinleri veya raporlu olduğu süreler de yıllık izin hakkından düşülemez.
İzin Ücreti Ne Zaman Ödenir?
İşveren, yıllık izin dönemine ait ücreti çalışan izne çıkmadan önce peşin olarak ödemek veya avans şeklinde vermekle yükümlüdür.
Yıllık izin ücretinin hesabında çalışanın normal ücreti esas alınır. Fazla çalışma ücretleri, sosyal yardımlar ve değişken nitelikteki prim ödemeleri yıllık izin ücretine dahil edilmez.
Uzak Bir Yerde İzin Kullanacak Çalışana Yol İzni Verilir mi?
Yıllık iznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek çalışan, talepte bulunması ve durumu belgelendirmesi halinde toplam 4 güne kadar ücretsiz yol izni kullanabilir.
Bu süre yıllık ücretli izin süresinden düşülemez. Yol izni ücretsiz olduğundan, bu günler için ücret ödenmesi zorunlu değildir.
Yıllık İzin Kayıtları Saklanmalı
İşveren, çalışanların hak kazandıkları ve kullandıkları yıllık izinleri gösteren kayıtları tutmak zorundadır. İzin talep formu, işveren onayı ve çalışanın izin dönüş tarihi mümkün olduğunca yazılı veya elektronik olarak kayıt altına alınmalıdır.
Yaz döneminde yaşanabilecek personel eksikliği ve izin çakışmalarının önlenmesi için izinlerin önceden planlanması; çalışanların kalan izin bakiyelerinin, izin taleplerinin ve fiili dönüş tarihlerinin düzenli olarak kontrol edilmesi önemlidir.
