Ana Sayfa / Sizin Sorduklarınız / Doğum İzinleri
Doğum İzinleri
Doğum İzinleri

Doğum İzinleri

4857 sayılı İş Kanunu hamile, doğum yapan ve evlat edinen işçilerin haklarını detaylı olarak belirlemiştir. İşçinin Doğum İzinleri İş Kanunu ile güvence altına alınmış, bu izinlerde bebeğin hakları da büyük ölçüde gözetilmiştir.

DOĞUM YAPAN ANNELER

     Hamilelik Süreci

Gebe işçiler diğer çalışanların hakları diğer çalışanlara göre değişiklik göstermektedir. Kadın işçiler gebelik dönemlerinde günde en fazla 7,5 saat çalıştırılabilirler. Ayrıca gece vardiyalarında çalışmaları da yasaklanmıştır.

Gebe kadınların çalıştırılma koşulları İş Kanunu md. 74 ‘te ayrıca şu şekilde belirtilmiştir: “Hekim raporu ile gerekli görüldüğü takdirde, hamile kadın işçi sağlığına uygun daha hafif işlerde çalıştırılır. Bu halde işçinin ücretinde bir indirim yapılmaz.”

Hamilelik süresince periyodik doktor kontrolleri için ücretli izin kullanırlar, bu izinler yıllık izinden bağımsız düşünülmelidir. İşveren doktor kontrolü için bu ücretsiz izinleri kadın işçiye vermek zorundadır.

   Doğum Raporu

Kadınlara doğum öncesi ve sonrası için de doğum raporu verilmektedir. Kadın işçilerin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam on altı haftalık süre için çalıştırılmamaları esastır. Doğum öncesi doğum raporu tekil gebelikler için 32. haftada başlamış olur. Ancak, sağlık durumu uygun olduğu takdirde, doktorun onayı ile kadın işçi isterse doğumdan önceki üç haftaya kadar işyerinde çalışabilir. Bu durumda, izne ayrılacağı tarih en fazla gebeliğin 37. haftası olacaktır. Bu süreçten sonra hamile işçinin çalıştırılmaya devam etmesi yasaktır. Doğum iznine doktor izni ile geç ayrılan kadın işçinin çalıştığı süreler doğum sonrası sürelere eklenir. Çoğul gebelik halinde doğumdan önce çalıştırılmayacak sekiz haftalık süreye iki hafta süre eklenir.

Kadın işçinin erken doğum yapması halinde ise doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılmayacak süreler, doğum sonrası sürelere eklenmek suretiyle kullandırılır.

Doğumda veya doğum sonrasında annenin ölümü hâlinde, doğum sonrası kullanılamayan süreler babaya kullandırılır.

Yukarıda öngörülen süreler işçinin sağlık durumuna ve işin özelliğine göre doğumdan önce ve sonra gerekirse artırılabilir. Bu süreler hekim raporu ile belirtilir.

   Ücretsiz İzin

İsteği halinde kadın işçiye, on altı haftalık sürenin tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde on sekiz haftalık süreden sonra altı aya kadar ücretsiz izin verilir.

Ücretsiz doğum iznini de belirleyen işçinin kendisidir. İş Kanunu tarafından verilmiş bir hak olduğu için bu iznin kullanımında işverenin onayı aranmaz.

   Süt İzni

Kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir. Bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını işçi kendisi belirler. Bu süre günlük çalışma süresinden sayılır. Çocuk 1 yaşına geldiğinde bu izin hakkı bitmiş olur.

Süt izni işçinin fiilen çalıştığı süreler için geçerlidir. Çalışılmayan günler için süt izni hakkı bulunmaz.

   Yarım Çalışma

Doğum sonrası analık hâli izninin bitiminden itibaren (doğumdan önce 8 hafta doğumdan sonra 8 hafta olarak verilen izinler) çocuğunun bakımı ve yetiştirilmesi amacıyla kadın işçiye isteği hâlinde;

  • birinci doğumda altmış gün,
  • ikinci doğumda yüz yirmi gün,
  • sonraki doğumlarda ise yüz seksen gün

süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilir.

Çoğul doğum hâlinde bu sürelere otuzar gün eklenir.

Yarım çalışma tercih edildiği dönemlerde süt izni hakkı ortadan kalkar. Yarım çalışma sonrası tam zamanlı çalışmaya dönen kadın işçi çocuğu 1 yaşına gelmemişse süt iznini kullanmaya devam edecektir.

   Kısmi Çalışma

Doğum sonrası izinlerin bitiminden sonra (doğum raporu, doğum ücretsiz izni, yarım çalışma) mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden aybaşına kadar anne ya da baba işçi kısmi süreli çalışma talebinde bulunabilir. Bu talep işveren tarafından karşılanır ve geçerli fesih nedeni sayılmaz.

Kanunun verdiği bu haktan yararlanarak kısmi süreli çalışmaya başlayan işçi, aynı çocuk için bir daha bu haktan faydalanmamak üzere tam zamanlı çalışmaya dönebilir. Tam zamanlı çalışmaya dönecek işçi, işverene bunu en az bir ay önce yazılı olarak bildirir.

Ebeveynlerden birinin çalışmaması hâlinde, çalışan eş kısmi süreli çalışma talebinde bulunamaz.

EVLAT EDİNEN AİLELER

   Ücretli İzin Hakkı

İşçiye, evlat edinmesi hâlinde üç gün ücretli izin verilir.

   Analık Hali İzni

Doğum yapan işçilere doğum sonrası verilen analık hali izni evlat edinen ebeveynlere de verilmektedir. Üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen eşlerden birine veya evlat edinene çocuğun aileye fiilen teslim edildiği tarihten itibaren sekiz hafta analık hâli izni kullandırılır.

   Ücretsiz İzin

Bu izin, üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinme hâlinde eşlerden birine veya evlat edinene verilir. Bu süre, yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz.

   Yarım Çalışma

Yarı zamanlı çalışmada doğum yapan kadın işçilere sağlanan haklar 3 yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen erkek ya da kadın işçiye de sağlanmaktadır.

Üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen kadın veya erkek işçilere istekleri hâlinde;

  • birinci doğumda altmış gün,
  • ikinci doğumda yüz yirmi gün,
  • sonraki doğumlarda ise yüz seksen gün süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilir.

   Kısmi süreli çalışma

Üç yaşını doldurmamış bir çocuğu eşiyle birlikte veya münferiden evlat edinenler de çocuğun fiilen teslim edildiği tarihten itibaren kısmi süreli çalışma haklarını kullanabilirler. Doğum yapan işçi veya eşine sağlanan kısmi çalışma izninde olduğu gibi bu izni mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden aybaşına kadar kullanabilirler.

ENGELLİ EBEVEYNLERİ

   Ücretli İzin Hakkı

İş Kanunu engelli çocuğu olan işçiye yıl içerisinde diğer çalışanlardan farklı olarak izin hakkı tanımaktadır. İşçilerin en az yüzde yetmiş oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynden sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla, bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde on güne kadar ücretli izin verilir.

   Yarım Çalışma

Çocuğu engelli olarak doğan kadın işçi, diğer doğum yapan işçilere göre daha uzun süreli yarım çalışma hakkından/ödeneğinden faydalanabilirler.  Yarım çalışma izni çocuğu engelli doğan anne işçiler için üç yüz altmış gün ( 360 gün )olarak uygulanmaktadır.

Hakkında Datassist Mevzuat Kulübü

Göz atın

Analık İzni veya Ücretsiz İzin Sonrası Yapılacak Kısmi Süreli Çalışmalar Hakkında Yönetmelik

8 Kasım 2016 SALI Resmî Gazete Sayı : 29882 YÖNETMELİK Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: …

7 yorum

  1. Merhaba ,
    Doğum izinleri ile ilgili muallakta kaldığım bir konu var…
    16 haftalık analık izininden sonra işçiyi nasıl bir süreç bekliyor ?
    16 haftalık süre sonunda 6 aylık ücretsiz izin , yarım çalışma ve kısmi çalışma sıralaması tam olarak nasıl olacak ?
    16 haftalık süre sonunda önce ilk çocuksa 2 aylık yarım çalışmadan sonra 6 aylık ücretsiz izini de talep edebilecek mi ? Bu aylık sürenin sonunda da çocuğunun ilkokul çağına gelene kadar kısmi zamanlı çalışmayı talep edebilecek mi ?
    Yoksa ikisi arasında bir tercih mi olacak ? Yani 16 haftadan sonra ya 6 aylık ücretsiz izini seçecek, ya da 2 aylık yarım çalışma ve ardından kısmi süreliyi seçme tercihinde bulunabilecek ?
    Tam anlamıyla açıklarmısınız??
    Teşekkürler.

    • Datassist Mevzuat Kulübü

      Merhaba Melih Bey,

      İş Kanunu’nda doğum izinleri ile ilgili yapılan değişikliklerin nasıl uygulanacağı yayınlanacak yönetmelikle kesinleşecektir. Henüz yönetmelik yayınlanmadığı için izinlerin sıralaması ile ilgili net bir yorum getirmek mümkün değildir.

  2. Merhaba ;

    Part time çalışma yasası yönetmelik ve 8423 nolu iş kanunda nezaman yayınlanacaktır.

    Bilgi verebilir misiniz.

  3. merhabalrar,
    ben 4b li memurum. sözleşmeli personel çalıştırılmasına ilişkin esasları inceliyorum fakat anlamadığım bi kaç nokta var. cevap verirseniz cok sevinirim.
    1 buçuk aylık hamileyim. gece nöbetlerimiz de oluyor ve yoruyor. doktor raporuyla gece nöbetinden çıkabileceğimi öğrendim. bunun özel hastaneden alınan raporla olup olmayacagını merak ediyorum?
    biraz sıkıntılı bi hamilelik süreci yaşıyorum. rapor alarak istirahat hakkı kullanabilir miyim, bu sürelerden dolayı maaşımdan düşüş olur mu ve bu rapor hakkı kotası maksimum kaç gündür?
    yine aynı istirahat hakkımı özel hastaneden alsam sıkıntı olur mu? çalıştığım ildeki bir hastaneden almam şart mı şehir dışından da alabilir miyim?
    tüm bunları sormamın sebebi eşimle ayrıyız ve eş durumundan bir araya gelemiyoruz. doğumumu çalıştığım ilde değil eşimin olduğu ilde yapacağım rutin olarak kontrollere şehir dışına çıkmam gerekecek. lütfen cevaplayın.

  4. 32. haftamı doldurmadan işten ayrıldığım taktirde doğum parası alabilir miyim?

  5. Yasemin BOZTOPRAK

    15 haftalık hamileyim Nisan ortası gibi Doğum iznine ayrılmam gerekiyor ama Nisan 1 de iş sözleşmem bitiyor. Erken Doğum riski nedeniyle izne Nisan ayından erken ayrılacak olursam yine de Nisan 1 de sözleşmeyi yenilememe gerek var mı?

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir